O‘zbekistonda uzunligi 28 km bo‘lgan yangi elektrlashtirilgan “Xovos – Dashtobod” temir yo‘l liniyasi qurilishi boshlandi. Ushbu yo‘nalish Toshkentdan janubda, Sirdaryo va Jizzax viloyatlari orasidan o‘tadi hamda mamlakatning muhim temir yo‘l yo‘nalishlaridan biri — “Toshkent – Samarqand” magistralining o‘tkazuvchanlik qobiliyatini oshirishi kutilmoqda. Ayni paytda loyiha qiymati, qurilishning yakunlanish muddati va kelgusidagi tashuv parametrлари hozircha rasman oshkor etilmagan.

Xitoy ilk bor TIR tizimidan foydalangan holda multimodal yuk tashuvini amalga oshirdi. Avtoehtiyot qismlar partiyasi Xitoydan O‘zbekistonga temir yo‘l va avtomobil transporti kombinatsiyasi orqali yetkazib berildi. Dastlab yuk temir yo‘l orqali Xitoy–Qirg‘iziston chegarasigacha olib borildi, shundan so‘ng esa avtomobil transportida Qirg‘iziston hududi orqali O‘zbekistonga yetkazildi.

TIR tizimidan foydalanish chegaradan o‘tish jarayonini soddalashtirdi va yetkazib berish muddatlarini qisqartirdi. Mintaqa uchun bu muhim qadam hisoblanadi, chunki xalqaro tashuvlar hajmi oshib borayotgan bir paytda tranzitni tezlashtirish uchun multimodal yechimlarga talab ortmoqda.

Shuni ham ta’kidlash kerakki, Xitoy TIR tizimiga nisbatan yaqinda — 2018 yilda qo‘shilgan. Keyinchalik bu yo‘nalishning rivojlanishi koronavirus cheklovlari sabab sekinlashdi va amalda bir necha yilga to‘xtab qoldi. Shunga qaramay, qisqa vaqt ichida Xitoy bir nechta TIR yo‘nalishlarini ishga tushirishga va ushbu formatda to‘liq xizmat ko‘rsatadigan chegara logistika markazlarini yaratishga muvaffaq bo‘ldi.

Bu esa Xitoy xalqaro logistika tizimida TIR mexanizmidan foydalanishni izchil kengaytirayotganini va Markaziy Osiyo davlatlari bilan transport aloqalarini mustahkamlayotganini ko‘rsatadi.

O‘zbekistonda 15 turdagi mahsulot ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan xomashyo va ingredientlarga bojxona bojlari bekor qilinishi rejalashtirilmoqda. Bu ro‘yxat shirinliklar va bolalar ovqatidan tortib kungaboqar yog‘i hamda ichimliklargacha bo‘lgan mahsulotlarni qamrab oladi.

Mazkur qaror “tarif inversiyasi” muammosi bilan bog‘liq: hozirda ko‘plab hollarda tayyor mahsulotni import qilish, xomashyodan mamlakat ichida ishlab chiqarishga qaraganda arzonroq. Natijada mahalliy ishlab chiqaruvchilar raqobatbardoshligini yo‘qotmoqda.

Asosiy maqsad — ishlab chiqarish tannarxini kamaytirish va mahalliy ishlab chiqarish quvvatlarini to‘liqroq ishga tushirish, ayniqsa import cheklovlari kuchayayotgan va MDH davlatlariga bog‘liqlik yuqori bo‘lgan sharoitda.

Bu faqat birinchi qadam: hozircha ro‘yxat 15 ta yo‘nalish bilan cheklangan, biroq hukumat uni biznes ehtiyojlariga qarab kengaytirishga tayyor.

O‘zbekiston hukumati xalqaro avtomobil tashuvlari uchun ruxsatnomalarni berish va ulardan foydalanishning yangi tartibini tasdiqladi. Endilikda milliy va xorijiy tashuvchilar uchun yagona qoidalar joriy etilmoqda.

Ruxsatnomalarda tashish shartlari aniq belgilab qo‘yiladi, shuningdek ular toifalarga ajratiladi: ikki tomonlama, tranzit, uchinchi davlatlarga/uchinchi davlatlardan va universal ruxsatnomalar.

Bu bozor uchun nimani anglatadi:

— chegaralardan tezroq o‘tish

— yanada shaffof ish sharoitlari

— davlatlar o‘rtasida kamroq tafovutlar

Amalda O‘zbekiston ruxsatnoma tizimini tartibga keltirib, xalqaro avtomobil tashuvlarini yanada samarali qilmoqda.

Xitoyning Neptune Logistics kompaniyasi Alashankou shahri yaqinida, Dostyk–Alashankou temir yo‘l chegara o‘tish punktidan atigi 6 km masofada multimodal quruqlik portini ishga tushirdi.

Logistika majmuasi taxminan 13,3 gektar maydonni egallaydi. Unda konteyner maydoni, bojxona ombori, bonded ombor, xavfli yuklar uchun ombor va haroratga sezgir yuklar uchun sovutkich omborlari mavjud.

Yangi quruqlik porti keng ko‘lamli logistika xizmatlarini taqdim etadi: yuklarni konsolidatsiya qilish va LCL jo‘natmalar bilan ishlash, xavfli yuklarni saqlash, refkonteyner tashuvlarini tashkil etish, bo‘sh va yuklangan konteynerlarni saqlash, bojxona rasmiylashtiruvi hamda transchegaraviy avtomobil tashuvlarini tashkil etish.

Operator baholashiga ko‘ra, ushbu portning ishga tushirilishi Yevrosiyo yo‘nalishlarida yetkazib berish muddatlarini sezilarli darajada qisqartiradi: Markaziy Osiyoga — taxminan 3 kun, Moskvaga — 7 kun, Yevropa mamlakatlariga esa — taxminan 10 kun. Ushbu loyiha Dostyk–Alashankou yo‘nalishining Xitoy va Yevrosiyo o‘rtasidagi asosiy quruqlik transport koridorlaridan biri sifatidagi ahamiyatini yanada kuchaytiradi.