2025-yil iyun oyida Xitoy 7 742 tonna nodir yer elementlarini eksport qildi — bu 2024-yil iyuniga nisbatan 60% va shu yilning may oyiga nisbatan 32% ko‘pdir. Bu 2009-yil dekabrdan beri eng yuqori oylik ko‘rsatkichdir. Tahlilchilar buni eksport nazoratining yumshatilishi va AQSh bilan yopiq eshiklar ortida erishilgan kelishuvlar bilan bog‘lashmoqda. Iyunda Xitoy ayrim AQSh kompaniyalariga eksport litsenziyalari bergani va Yevropa davlatlari uchun tartiblarni soddalashtirgani haqida xabarlar chiqqan.

Eksport hajmi oshgan bo‘lsa-da, umumiy eksport qiymati 47% ga kamaydi — bu, asosan, eksport tarkibining o‘zgarishi bilan izohlanmoqda: arzon nodir metallar ko‘proq jo‘natilgan, qimmat qiymatga ega bo‘lganlari esa hanuz qat’iy nazorat ostida. 20-iyul kuni e’lon qilinadigan batafsil statistikalar orqali yanada to‘liq tasavvur hosil qilish mumkin bo‘ladi.

Nodir yer metallar avtomobilsozlik, aviatsiya, elektronika va mudofaa sanoatida muhim rol o‘ynaydi va Xitoy bu yo‘nalishda global yetakchilikni saqlab qolmoqda.

O‘zbekistonda raqamli bojxona tizimining joriy etilishi yuklarning chegara orqali o‘tish vaqtini o‘rtacha 3 soatdan 30 daqiqagacha qisqartirdi. 2024-yil boshida ishga tushirilgan tizim inspektorlar, bojxona ombori xodimlari va yuk egalariga mo‘ljallangan uchta interfeysdan iborat.

Yuk ma’lumotlarini oldindan kiritish mumkin, kelgach — tekshirib, tizimga kiritiladi. Risklarni boshqarish algoritmi bojxona xodimining ishtiroki kerakmi-yo‘qmi degan qarorni chiqaradi. Natijada, ayrim yuklar inspektor ishtirokisiz rasmiylashtiriladi, egalar esa bojxonadan o‘tish jarayonini real vaqt rejimida kuzatishlari mumkin.

Hindiston sohillari yaqinida konteyner kemasida yong‘in

Singapur bayrog‘i ostida suzayotgan Wan Hai 503 konteyner kemasida Hindistonning g‘arbiy sohilida yong‘in chiqdi. 22 nafar ekipaj a’zosidan 18 nafari qutqarildi, 4 nafari bedarak yo‘qolgan. Ulardan ikki nafari og‘ir tan jarohati olgan.

Yong‘in bir konteynerda boshlangan va tezda tarqalgan. Kema yonuvchan suyuqliklar, zaharli modda va o‘z-o‘zidan yonuvchi materiallar kabi xavfli yuklarni tashiyotgan edi. Kema bortida bir nechta portlashlar sodir bo‘lgani aytilmoqda, ko‘plab konteynerlar dengizga tushib ketgan.

Vaziyat hanuz jiddiy — qalin tutun ko‘tarilmoqda, takroriy portlashlar xavfi mavjud.

ONE Marvel va MSC Ambra kemalari yordamga yo‘naltirildi. Hindiston harbiy dengiz kuchlari va sohil qo‘riqchilari kemalari hamda samolyotlari voqea joyida ish olib bormoqda. Qutqarilganlar hozirda Yangi Mangalore portiga olib ketilmoqda.

O‘zbekiston janubidagi “Sariosiyo” (ICAO: UTSR) mintaqaviy aeroporti 30 yillik tanaffusdan so‘ng 30-maydan boshlab tijorat aviatsiyasi uchun qayta ochildi va birinchi reys “Silk Avia” mintaqaviy aviatashuvchisi tomonidan amalga oshirilib, Toshkentdan 48 nafar yo‘lovchini olib keldi.

Aviakompaniya (Uzbekistan Airways Group tarkibiga kiruvchi) yoʻnalishda haftasiga ikki marta, ATR-72-600 turbovintli samolyotlar bilan parvoz qiladi, deya xabar beradi Uzbekistan Airports.

Sariosiyo 1995-yilda tijorat reyslari uchun yopilgan. Qayta ochilishiga bir necha oy qolganda aeroportning havo yoʻlaklari – uzunligi 1550 metr va eni 35 metr boʻlgan yagona uchish-qoʻnish yoʻlagi, taksi yoʻlagi va ikkita samolyot stendiga ega perroni asfaltlandi. 1100 kvadrat metr maydonda 100 nafargacha yo‘lovchiga mo‘ljallangan yangi terminal qurilib, foydalanishga topshirildi.

“Sariosiyo” soʻnggi bir necha yil ichida Oʻzbekistonda daromadlar uchun qayta ochilgan beshinchi mintaqaviy aeroportdir. Moʻynoq, Qoʻqon, Shahrisabz, Zomin izidan boradi.

Ozarbayjon milliy aviakompaniyasi Azerbaijan Airlines (AZAL), AZCON Holding tarkibiga kiruvchi kompaniya sifatida, IATA Environmental Assessment (IEnvA) dasturiga qo‘shildi.

Mazkur kelishuv shu haftaning boshida Bokuda bo‘lib o‘tgan IATA Aviation Energy Forum doirasida imzolandi.

AZAL izohiga ko‘ra, IEnvA sertifikatlash dasturi — bu aviakompaniyalar, aeroportlar, texnik xizmat ko‘rsatish markazlari (MRO), yer usti xizmatlari va boshqa aviatsiya subyektlari uchun tayyor ekologik boshqaruv yechimi hisoblanadi.

Dastur ISO 14001 ekologik menejment standartlari hamda IATA Operational Safety Audit (IOSA) kabi xalqaro miqyosda tan olingan normalarga asoslanadi.

"IATA’ning IEnvA dasturiga qo‘shilish — AZAL’ning barqaror rivojlanish yo‘lida muhim qadamdir. Bu bizga atrof-muhitga ta’sirimizni tizimli ravishda yaxshilash, global amaliyotlarga moslashish va aviatsiya sanoatining dekarbonizatsiya maqsadlariga hissa qo‘shish imkonini beradi," — dedi Jamil Manizade, AZAL tijorat ishlari bo‘yicha direktori.

Shuningdek, forumda AZAL IATA’ning CO2 Connect dasturiga ham qo‘shildi. Bu dastur orqali kompaniya har bir yo‘lovchi uchun aniq karbonat angidrid (CO₂) chiqindilari ma’lumotlarini taqdim etuvchi 60 dan ortiq aviakompaniyalar safiga kirdi.

"IATA bilan CO2 Connect kelishuvini imzolash orqali AZAL o‘zining shaffof va ma’lumotlarga asoslangan iqlim harakatiga sodiqligini mustahkamlaydi", — deya ta’kidladi Manizade. "Ushbu hamkorlik bizga aniq CO₂ ma’lumotlarini taqdim etish va barqaror sayohat tanlovlarini qo‘llab-quvvatlash imkonini beradi."